همسرداری در سیره ائمه

 بسم الله الرحمن الرحیم

پرستاري از همسر

 

هنگامي كه حضرت زهرا (علیها السلام) به سبب ستم و ضرب و شتمِ دشمنان، زمان ارتحالش فرا رسيد، در رابطه با تشييع بدن مطهّر، محلّ دفن و چگونگي غسلش سفارش‏هايي به شوهرش علي (علیه السلام) كرد. آن حضرت نيز به همان وصيّت عمل نمود.

به علاوه علي (عليه‏السلام) در هنگام بيماري همسرش، مانند پرستاري دلسوز از او مراقبت مي‏نمود.

امام سجّاد (علیه السلام) از پدرش امام حسين (علیه السلام) نقل مي‏كند: وقتي حضرت زهرا (علیها السلام) بيمار شد، به علي (علیه السلام) سفارش كرد جريان كسالت او را به كسي خبر ندهد.

علي (علیه السلام) نيز چنين كرد و كسي را در جريان كسالت زهراي اطهر(علیها السلام) قرار نداد و خود آن حضرت پرستاري و مراقبت از همسرش را به عهده گرفت و اسماء نيز به او كمك مي‏كرد.

چون هنگام ارتحال فرا رسيد حضرت زهرا (علیها السلام) به شوهرش سفارش كرد كه او عهده‏ دار مراسم تجهيز و دفنش شود؛ شبانه او را دفن نمايد و محلّ دفن را پنهان نگه دارد.

علي (علیه السلام) نيز چنين كرد؛ اما پس از دفن آن حضرت، حزن و اندوه فراوان او را فراگرفت و اشك‏هاي مباركش بر گونه ‏هايش جاري گرديد.

رو به مرقد مبارك پيامبر نمود و فرمود:

 السّلام عليك يا رسول‏اللّه، عنّي و عن ابنتكَ النّازلَةِ في جوارك، و السّريعةِ اللحاق بِكَ، قل يا رسول‏اللّه عن صفيّتِكَ صبري! وَ رَقَّ عنها تجلُّدي... فَلَقَدْ اُسْتُرْجِعتِ الوديعَةُ، وَ اُخِذَتِ الرَّهينَةُ، اَمّا حُزني فسَرْمَدٌ وَ امّا لَيلي فَمُسَهَّدٌ...10؛

سلام و درود من بر تو اي رسول خدا! و از دختر عزيزي كه پس از رحلت به سرعت به تو پيوست! اي پيامبر عزيز! در اثر مفارقت زهرا توانم، به ناتواني و صبرم، به كم‏صبري تبديل گشت! اي نجات دهنده عالم هستي! امانت از من گرفته شد! امّا بدان كه بعد از اين، ديگر حزن و اندوه من هميشگي است، و شب‏ها از فراق فاطمه خواب به چشمم نخواهد رفت.

علي (علیه السلام) بعد از سلام دادن و درد دل با رسول‏ خدا (صلي‏ الله ‏عليه‏ و‏آله) طبق وصيّت همسرش، او را شبانه دفن كرد و قبر او را پنهان نمود و براي عملي شدن وصيّتِ زهرا (علیها السلام) و اينكه قبر وي پنهان بماند، با كساني كه مي‏خواستند با نبش قبر، محلّ دفن آن حضرت را پيدا نمايند، با سر سختي برخورد نمود.

علي (علیه السلام) وقتي متوجّه نيّت دشمنانِ اهل‏بيت شد، در حالي كه لباسِ مخصوص زمان جنگ بر تن داشت، خشمگين به سوي قبرستان «بقيع» حركت كرد و به شمشيرش «ذوالفقار»، تكيه زد و فرمود: من، عليّ بن ابي‏طالب هستم؛ مشاهده مي‏كنيد كه با چه وضعي به اينجا آمده ‏ام .به خدا سوگند! اگر دست به سنگ يكي از اين قبرها بزنيد، با شمشير با همه شما نبرد خواهم نمود.

 

توجّه به خواستِ همسر

امام حسين (علیه السلام) به خواست، علاقه و حسّ زيبايي دوستي همسرش، توجّه خاصّي مي‏نمود و برخي اوقات به همين خاطر با انتقادات اصحاب و دوستان خود رو به رو مي‏شد؛ ولي به خواستِ طبيعي و مشروع همسر خويش احترام مي‏گذاشت.

جابر از امام باقر (علیه السلام) نقل مي‏كند: عدّه‏ اي بر امام حسين (علیه السلام) وارد شدند؛ ناگاه فرش‏هاي گران‏ قيمت و پشتي‏ هاي فاخر و زيبا را در منزل آن حضرت مشاهده نمودند.

عرض كردند: اي فرزند رسول خدا! (ما در منزل شما وسايل و چيزهايي مشاهده مي‏كنيم كه ناخوشايند ماست وجود اين وسايل در منزل شما را، مناسب نمي‏دانيم.)! حضرت فرمود:

 اِنّا نتزوِّج النّساءَ فنُعطيهنّ مهورهنَّ فيشترين ما شئنَ لَيس لَنا منه شي‏ءٌ؛

ما بعد از ازدواج، مهريّه همسران‏مان را پرداخت مي‏كنيم و آنها هر چه دوست داشتند، براي خود خريداري مي‏كنند. هيچ‏يك از وسايلي كه مشاهده نموديد، از آنِ ما نيست.

در روايت ديگر نقل شده كه از امام صادق (علیه السلام) سؤال شد :آيا خريد جواهرات براي زينت بچّه ‏ها درست است؟

حضرت فرمود :عليّ بن الحسين (علیه السلام) براي بچّه ‏ها و همسرانش زيورآلات از نوع طلا و نقره تهيه مي‏كرد و آنها را با آن زيورها مي‏ آراست.

از اين روايات و نظاير آن، به خوبي استفاده مي‏شود كه امام سجّاد (علیه السلام) به حسّ زيبايي دوستي همسر خود احترام مي‏گذاشت و امكانات لازم را در حدّ متعارف آن زمان، براي آنها فراهم مي‏نمود.

 

آراستن خويش براي همسر

اسلام، دين فطرت است و به احساسات و عواطف افراد جامعه توجّه دارد. در سرشت هر مرد و زني، زيبايي خواهي و آراسته‏ گري نهفته است؛ لذا در اسلام بر آراستن خويش، پوشيدن لباس زيبا و استفاده از عطر و بوي خوش، تأكيد زيادي شده است.

سفارش شده كه زن و شوهر خود را براي يكديگر بيارايند و ظاهر خود را جذّاب و دوست داشتني و زيبا نمايند. اين عمل علاوه بر اينكه به خواست و علاقه طرف ديگر است، عفّت و پاكدامني را در جامعه تقويت مي‏كند.

 پيامبر گرامي اسلام (صلي‏ الله‏ عليه ‏و‏آله) مي‏فرمايد: لباس‏هاي خود را تميز كنيد، موهاي خود را اصلاح نماييد، مسواك بزنيد و آراسته و پاكيزه باشيد كه بني‏اسرائيل چنين نكردند و زنانشان بدكار شدند. امامان (عليهم‏السلام) نيز به اين مطلب توجّه خاصّي داشتند.

اين بزرگواران خود را براي همسرانشان آراسته و مرتّب مي‏كردند، لباس مناسب مي‏پوشيدند و موهاي خود را رنگ مي‏زدند. حسن بن جهم ـ از دوستان امام كاظم (علیه السلام) گويد :آن حضرت را ديدم كه موهاي خود را خضاب كرده است، گفتم: فدايت شوم، شما هم خضاب مي‏كنيد؟!

حضرت فرمود: آري، اصلاح و مرتّب بودن وضع، بر عفّت زنان مي‏افزايد. زناني بودند كه پاكدامني را رها كردند به اين دليل كه شوهرانشان اصلاح و مرتّب بودن خود را رها كردند.

سپس فرمود: دوست داري همسرت را در حالي همانند حال خودت كه خود را آراسته ننموده‏اي، ببيني؟ گفتم: نه! فرمود: او نيز چنين است. آنگاه فرمود: نظافت و استعمال بوي خوش و اصلاح مو، از اخلاق پيامبران است.

يكي از دوستان امام باقر (علیه السلام) به نام حكم بن عتيبه مي‏گويد : در خانه‏ اي زيبا و آراسته خدمت آن حضرت رسيدم، لباس زيبا و رنگيني پوشيده بود كه آثار رنگ لباس بر دوش حضرت ديده مي‏شد. خيلي شگفت ‏زده شدم. گاهي، به خانه نگاه مي‏كردم، گاهي به وضع لباس آن حضرت! حضرت (علیه السلام) فرمود: اين حالت، چطور است؟ عرض كردم: چه بگويم از اين لباسي كه به تن كرده‏ ايد؟ اين لباس،مربوط به افراد نوجوان است.

حضرت فرمود: اي حكم! چه كسي زينت ‏ها و چيزهاي پاكيزه‏اي را كه خداوند براي بندگانش آفريده است، حرام كرده؟ اينها از چيزهايي است كه خداوند براي بندگانش آفريده است؛ اما اين خانه كه مشاهده مي‏كني مربوط به همسر من است و من تازه ازدواج كرده‏ام .لباسي كه مشاهده مي‏كني و همچنين حضور من در اين خانه، به خاطر همين موضوع است.

حسن زيّاتِ بصري نقل مي‏كند :با يكي از دوستانم خدمت امام باقر (علیه السلام) رسيديم. او را در خانه‏ اي زيبا، با لباس زيبا در حالي كه سرمه كشيده بود، ديديم. سپس سؤالاتي از آن حضرت نموديم، ايشان متوجّه شد كه ما از وضع لباس و خانه آن حضرت شگفت‏ زده شده ‏ايم.

حضرت فرمود: فردا با دوستت نزد من بيا. همان‏طور كه حضرت فرموده بود، روز بعد در منزلي كه او بيشتر وقت‏ها آنجا تشريف داشت، رفتيم. مشاهده كرديم كه در

خانه، جز حصير، چيزي نيست و حضرت لباس زبر و خشن به تن دارد.

حضرت فرمود: ديروز شما پيش من آمديد، در حالي كه من در خانه ‏اي بودم كه مربوط به همسرم بود و آن وسايل موجود در خانه، متعلّق به اوست .او خود را آرايش كرده بود كه من هم خود را براي او آراسته و مزيّن نمايم. سپس به من فرمود: شبهه‏اي در ذهنت ايجاد نشود.

گفتم: به خدا سوگند! برايم شبهه‏اي ايجاد شد؛ ولي الآن متوجّه شدم حقيقت آن است كه شما فرموديد و خداوند، شبهه را از قلبم بيرون نمود.

با دقّت در روايات مذكور، روشن مي‏شود كه امامان معصوم (عليهم‏السلام) چه اندازه به آرايش و زينت خود براي رعايت حال همسرانشان توجّه داشتند؛ تا جايي كه گاهي اوقات دوستان و اصحاب آنها به شدّت شگفت ‏زده شده و نسبت به وضع لباس و خانه آنها پرسش مي‏كردند.

شايد آن بزرگواران با چنين رفتاري مي‏خواستند با آداب و رسوم غلط و بي ‏توجّهي به همسر مبارزه كنند و منطق صحيح اسلامي را براي شيعيانشان ترسيم نمايند.

 

گذشت از لغزش‏هاي همسر

براي افرادي كه مدّت‏ها با هم زندگي كرده‏اند و در امور زيادي منافع واحدي دارند، سر زدن لغزش و اشتباه و خطا، امري عادي و متعارف است؛ بنابراين، لازم است با بردباري از خطاها و اشتباهات يكديگر چشم پوشي نمايند.

زن و شوهر در برابر كلمات تند و خشني كه برخي وقت‏ها به خاطر شرايط خاص، از طرف مقابل مي‏شنوند، بايد متانت و سعه صدر داشته باشند.

آنان مي‏توانند با خونسردي و گفتن چند كلمه محبّت‏آميز، طرف مقابل را از حالت ناراحتي خارج نمايند. سيره معصومان (عليهم‏السلام) چنين بوده است كه اشتباه و خطاي شناختي و رفتاري همسران را ناديده مي‏گرفتند.

اسحاق بن عمّار مي‏گويد: به امام صادق (علیه السلام) عرض كردم حقّ زن بر مرد چيست كه با انجام آنها انسان، «نيكوكار» محسوب شود؟ امام (علیه السلام) فرمود: خوراك و پوشاك او را فراهم نمايد و اگر خطايي از او سر زد، از او بگذرد .سپس فرمود: پدرم امام باقر (علیه السلام) همسري داشت كه به او آزار مي‏رساند؛ ولي پدرم او را مورد عفو و بخشش قرار مي‏داد.

 

***

منابع: كافي، ج 5، ص 86، ح 1؛ وسايل الشّيعه، ج 14، ص 183؛ از عسکری اسلامی پور کریمی/ پایگاه حوزه

گرد آورنده: گروه فجر/ مهدیه مسجد مقدس حضرت صاحب الزمان (عج) کرمان

Top
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…