امام على عليه السلام :هر روزى كه در آن خداوند نافرمانى نشود ، عيد است .*******************************************امام عسكرى عليه السلام :شادمانى كردن در نزد غمديده ، بى ادبى است .*****************************************حضرت رسول اکرم صلی الله:از نفرين مظلوم بپرهيز زيرا وي به دعا حق خويش را از خدا ميخواهد و خدا حق رااز حق دار دريغ نميدارد ************************************امام عسكرى عليه السلام :كسى كه پارسايى خوى او ، بخشندگى طبيعت او و بردبارى خصلت او باشد ، دوستانش زياد شوند .************************************حضرت رسول اکرم صلی الله:در طلب دنيا معتدل باشيد و حرص نزنيد ، زيرا به هر كس هر چه قسمت اوست مي رسد .************************************حضرت رسول اکرم صلی الله:آنكه در فرو بردن خشم از ديگران بيشتر است ، از همه كس دور انديشتر است .****************************************امام مهدى عليه السلام :دختر رسول خدا (فاطمه) براى من سرمشقى نيكو است.**************************امام مهدى عليه السلام :هر يك از شما بايد كارى كند كه با آن به محبّت ما نزديك شود .***************************امام عسكرى عليه السلام :دو خصلت است كه بالاتر از آنها چيزى نيست : ايمان به خدا و سود رساندن به برادران .**********************************امام عسكرى عليه السلام :بهترين برادر تو كسى است كه خطايت را فراموش كند و احسان تو را به خود ، به ياد آورد .**************************************امام عسكرى عليه السلام :هر كه برادرش را در خلوت پند دهد ، او را آراسته است ، و هر كس برادرش را در جمع پند دهد ، او را سرشكسته كرده است .***************************

درگز

فرستادن به ایمیل چاپ
میانگین امتیار کاربران: / 0
ضعیفعالی 

درگز

موقعیت جغرافیایی و ویژگ های طبیعی

**********

گسترده جغرافیایی شهرستان درگز

از شمال به جمهوری ترکمنستان از جنوب به

شهرستان قوچان و چناران ، از شرق به کلات نادری

و از غرب به قوچان منتهی است .

درگز با وسعتی معادل 4309 کیلومتر مربع بر اساس

آخرین تقسیمات کشوری دارای چهار بخش چاپشلو،

نوخندان ، لطف آباد و مرکزی است.

از مهمترین ارتفاعلت این ناحیه زرین کوه ، کوران داغ

در شمال و قره داغ در غرب و رشته کوه هزار در مسجد

در بخش جنوبی می توان نام برد .

همچنین درونگر ، دربندی علیا و زنگانلو در زمره مهمترین

رودخانه های پرآب ان شهرستان به شمار میآیند .

به برکت بارندگی مطلوب و اقلیم مناسب این ناحیه

دارای جلگه های وسیع و دشتهای حاصلخیز است .

*****************

پیشینه تاریخی

به استناد نتایج  بررسی های باستان شناسی

سال 1978 میلادی توسط (ال ،کهل و دنیس هسکل)

موقعیت مناسب اقلیمی حاضلخیز دشت درگز حضور

و استقرار گروه ها و جوامع انسانی از دیر باز

فراهم نمود که نتیجه این استقرار فرهنگی اقتصاد

و تجاری منطقه را طی اعصار و قرون به دنبال داشته است .

هدف از این بررسی ها، شناساسس مکان های باستانی

شاخص دشت و معرفی مکان های استقرتر جوامع نساء

خاوران و "دارا" نام برده شده که به اعتاد صاحب نظران ،

دارای مخفف "داراگر" می باشد .

اما آنچه مسلم است ، درگز خاستگاه و مکان پیدایی

اشکانیان و جریی از سرزمین پارتیان می باشد پو از سویی

کشفیات اخیر در "بندیان " از اهمیت این ناحیه در عصر

ساسانیان حکایت می کند .

****************

محوطه تاریخی بندیان

از کشفیات منحصر به فرد باستان شناسی در شهر درگز

منطقه ای ارزشمند موسوم به "بندیان" می باشد

که در سه کیلومتری شمال درگز ، در مجاورت تپه ای

باستانی به نام "یاریم تپه " واقع شده است .

آثار و شواهد مکشوفه از فصول متعدد کاوش باستان

شناسی در این محوطه به سرپرستی دکتر مهدی رهبر،

حکایت از وجود انبنیه ای مهم در این مکان دارد .

مهمترین بخش این کاوشها به تالارهای مرکزی

به طول 25/10 و عرض 60/8 متر فضایای وابسته

به آن اختصاص یافته است که در زمان رونق

بنا به باغ یا حیاطی وسیع منتهی می گردید.

آنچه پیامون این تالار بر نمای دیوارهای با ارتفاع

حدود یک متر یا بیشتر مشاهده می شود ،نقوش

نفیس گچبری شده زیبایی است که معرف

موضوعات مذهبی ، بزم و شکار ، چنگ و پیروزی

بر دشمن ، معروف اشخاص و غیره می باشد .

از دیگر بناهای مکشوفه در این محوطه می توان به

آبشار و محراب ، اتاق مخصوص نانه ها و موسوله ها

و برج خاموشی نظیر محققان اروپایی در زمینه نحوه

تدفین زرتشتیان به کلی تغییر نمود.

در حال حاضر محوطه تاریخی بندیان به همت سازمان

میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

خراسان رضوی به اولین سایت موزه باستان شناسی

گردشگری ایران تبدیل شده است .

******************

آرامگاه علامه شهرستانی

این آرامگاه در حدود بیست کیلومتری غرب درگز

و چهار کیلومتری جنوب شهر نوخندان قرار دارد

شخصیت مدفون در این بنا ابوالفتح محمد بن القاسم

از مزارات معتبر شهرستان درگز بقعه ای منسوب به

مدفن علامه شهرستانی واقع در 20 کیلومتری غرب شهر

عبدالکریم بن ابوبکر احمد شهرستانی از علمای شافعی

اشعری بوده که به سل 479 هجری در ناحیه ای به نام

"شهرستان " متولد و در سال  548 هجری دار فانی را وداع گفت .

وی در علوم کلام و اصول تفسیر و حدیث و فلسفه و ادب

از نامداران  عصر خود به شمار می رفت و رسائل و کتب بسیاری

از خود بخه جا نهاده است .

آرامگاه علامه شهرستانی مشتمل بر یک ایوان ، تالار انتهای ایوان

گنبد خانه یابنای مرکزی چهار طاقی است که گنبدی کم خیز

بر فراز آن قرار گرفته است .

اسلوب و ویژگی های معماری این آرامگاه القاء کننده

بناهای عصر ایلخانی است .

******************

آرامگا امامزاده دیباج علیه السلام

بقیعه که مسوب به امام دیباج علیه السلام در بخش

لطف آباد درگز و به فاصله 5 کیلومتری روستای شلیگان

در کنار مرز مشترک ایران و ترکمنستان  قرار گرفته است .

بنا به روایات ، این بنا مدفن "محمد بن جعفر "

فرزند امام جعفر صادق علیه السلام ششمین ستاره آسمان

امامت و ولادت است .

اعتقاد راسخ به شخصیت مدفون در بقعه سبب ایجاد مامن

وماوایی دراین مکان شده که عاشقان آن حضرت را همچون

پروانه بر گرد شمع جلب نموده است .

آرامگاه امام زاده محمد دیباج علیه السلام در سال 1351

به سعی و اهتمام هیات امناء تجدید بنا شده است .

*********************

پارک ملی تندوره

این پارک در 30 کیلومتری جنوب غربی درگز واقع شده

و به سبب داشتن گونه های نادر گیاهی و جانوری

و مناظر کم نظیر طبیعی از حیث زیستگاههای

منحصر به فرد جغرافیایی از اعتبار بین المللی ویژه ای

برخوردار است .

تندوره منطقه ای است کوهستانی با صخره ها و تپه

ماهورهای بسیار و دره های عمیق و شیب دار که

پوشیده از گیاهان گوناگون بوده و یکی از بهترین

زیستگاههای جانوران می باشد .

پوشش گیاهی پارک تندوره از انواع علفی، بوته ای ،

درختان و درخچه ها تشکیل شده است .

این پارک علاوه بر داشتن چشم – اندازها و مناظر

بی نهایت زیبا و استثنایی از نظر منابع حیات  وحش

نیز غنی است . به سبب اختلاف ارتفاع و پستی و بلندی های

فراوان ، میزان درجه حرارت در نقاط مختلف آن متفاوت است

به ویژه ارتفاعات جنوبی و غربی پارک دارای اقلیم

استپی سرد است .

متاسفانه پارک تندوره از لحاظ منابع آب ، فقیر و فاقد

رودخانه یا منابع آب دائمی است و تامین آب آشامیدنی

و حوش از رودخانه نهر مانندی در یکی ازدره های

به نام " چلمیر" و تعدادی چشمه ممکن شده است .

از مهمترین دره های ( زو) پارک تندوره می توان " چلمبر"

،"تیوان" ، "شوی"، "زولی" بابانستان ، قره نهه و قزلق

اشاره نمود . تندوره محل تداخل زندگی سه نژاد از قوچ

و میش های اوریال یعنی اوریال کوپه داغ ، اوریال

ماوراء خزر و بالاخره اوریال افغان می باشد

و از مهمترین گونه های جانوری پارک تندوره می توان

از کل و بز پلنگ، گربه پالاس ، گربه جنگلی ، گراز

یا خوک وحشی ، گرگ ، شغال ، روباه ، خرگوش،

تشی، انواع پرندگان شکاری و غیره یاد کرد .

امروزه وسعت پارک ملی تندوره ، بالغ بر 37800 هکتار می باشد .

********************

سایر تفرجگاهها و ییلاقات درگز

دره چرلاق در 34 کیلومتری جنوب غربی شهر درگز،

دره درونگر و دربادام درمسیر رودخانه درونگر،

آبگرم معدنی در 20 کیلومتری جنوب شهر درگز،

زیارتگاه علی بلاغ در دامنه کوه های الله اکبر

که به اعتقاد مردم محل عبور و مرور سپاهیان

حضرت علی علیه السلام بوده است ،

تخت شاه و قره جنگل در شمال  شهر درگز ، چهل دختر

در کنار شهر دستجرد در کنار شهر دستجرد قدیم و دره

زیبای رودخانه زنگانلو.

****************

حمام جشن آباد

این بنا در روستای جشن آباد از توابع دهستان

شهرستان و بخش نوخندان به فاصله 20 کیلومتری

شمال غربی شهرستان درگز واقع شده است .

به استناد مدارک و شواهد موجود در تاریخ احداث این

حمام به دوران قاجاریه باز می گردد.

حمام جشن آباد به همت شخصی موسوم به حیدری

ساخته شده لیکن بعدها توسط اهالی روستا

به صورت  بنایی عام المنفعه خریداری گردیده است .

بنای مبور مشتمل بر ورودی کوچکی با طلاق هلالی

در لع شمالی است و از طریق راه پله ای خمیده

به بنیه متصل می گردد.

بنیه حمام شامل فضایی مدور یا غرفه های بزرگ و کوچک

و طاقی هلالی ، گنبد بزرگ مرکزی با نورگیر میانی،

حوض دایره ای شکل ، راه غرفه کوچک ، خزینه آب

و با پوشش زیبای گنبدی و نورگیری میانی است .

در ساختار این حمام ازآجر ، ساروج ، آهک و سنگ استفاده

شده است .

**************

سوغات و صنایع دستی درگز

از میان صنایع دستی رایج در شهرستان درگز

می توان به گلیم بافی ، نمد مالی ، چاروق دوزی

و دوخت البسه ابریشم اشاره کرد .

اما مهمترین  سوغات شهرستان درگز نوعی شیرینی

است که به آبنبات هل دار یا شکر پنیر هل دار معروف است .

گردو نیز میوه ای درختی است که در ناحیه درگز

به وفور با بار می نشیند و برخی ازآن  به عنوان

سوغات درگز یاد کرده اند .

**************************

مقبره صید علیخانی درگزی

این بنا شاعر و سیاستمدار بزرگ دوران مشروطه

صید علیخان درگزی بوده  که نامدارانی همچون ملک

الشعرای بهار از مکتب او کسب فیض کرده اند .

وی همچنین اولین بانی تشکیل فرهنگی و اصلاح

طلبی خراسان آن زمان مشهور به " اصحاب سراچه "

بوده است .

مقبره وی، امروزه در میان قبرستانی متروکه در حاشیه

خیابان رضوان درگز قرار گرفته است .

این بنایآجری باطرح و نقشه ای مربع شکل که ورودی

آن در ضلع  شمالی بنا واقع شده ، دارای ایوانهای

طرفین ورودی و دو ایوانچه کوچک دو طبقه می باشد

که پس از این فضا ، اتاقی چهار گوش با سقفی

گنبدی قرار دارد .

احتمالاً  این آرامگاه  دارای طبقه فوقانی بوده که به

تدریج تخریب و از بین رفته است .

*******************

آب انبار قدیمی لطف آباد

این آب انبار لطف آباد در شهر لطف آباد قرار دارد.

به استناد کتیبه سردر ورودی بنا، این اثر در سال 1342

به همت اشرف الحاج و عهده التجاری حاج کاظم کوخ  کتافی

آقا علی اصغراف بنا گردیدست .

این سازه دارای دو بخش راه پله و منبه آب  می باشد .

طول منبع  20 متر و عرض منبع 11 متی می باشد .

و بر فراز آن گنبدی چهار ترک ایجاد شده است .

عمق محجل ذخیره آب از کف تا زیر سقف حدوداً

5/4 متر است  ورودی بنا شامل راه پله ای با  20

پله آجری می باشد .

پیشانی و سر درآب انبار نیز شامل دهانه راه پله

با سقف طاق جناقی و دولچکی و کتیبه بنا و مجموعه ای

از پنج  طاق نما می باشد .

در این ساختمان از آجر و ملات مخلوط شن و آهک استفاده

شده است .

********************

منطقه حفاظت شده قرخود

منطقه حفاظت شده " قرخود"  در غرب شهرستان درگز

قرار گرفته است  و سعتی قریب به 45 هکتار دارد .

این منطقه دارای تپه ماهورهای بسیار ، صخره هایی

با شیب تند و کوهستانهای مرتفع می باشد .

منطقه " قرخود"  از سال 1350 ش جزو مناطق

حفاظت شده قرار گرفته است و از مهمترین گونه های

جانوری آن می توان به قوچ و میش اوریال ، کل و بز،

پلنگ ، گرگ و روباه ، خوک وحشی پایکا، گورکن ،

پرندگان و غیره اشاره کرد و از جمله پوشش گیاهی

آن باید از درختان گیاهی آن باید از درختان ئ درخچه های

ارس، زالزالک ، زرشک، گون، انواع گرامینه نام برد .

**********************

دره چلمیه

پارک ملی تندوره دارای دره های عمیق و چشم نوازی

است که معروف ترین آنها" دره چلمیر" است و در

بخش شرقی پارک واقع شده است .

در ابتدای ورودی دره " قریه دود انلو " قرار گرفته و

ابتدای آن پوشیده از درختان انبوه از انواع گردو،

بید، صنوبر ، و چنار می باشد .

این دره یکی از مهمترین زیستگاه های کل و بز، قوچ و میش

و پلنگ در منطقه است .

دره " چلمبر"  مهم ترین تفرجگاه مردم درگز  محسوب می گردد

و هر ال در فصل تابستان بخش پایینی دره تعدا کثیری

از مردم ناحیه را به خود جلب می کند .

*******************

بقیعه حضرت سلطان

این بقیعه خشت و گلی در مسیر 10 کیلومتری

جنوب جاده قوچان درگز، در شمال روستای حضرت

سلطان قرار گرفته است .

برخی این بنا را به سلطان سنجر سلجوقی و برخی به

سلطان تکش سلجوقی نسبت می دهند .

به اعتقاد اهالی منطقه، بنیا مزبور مقبره سلطان سنجر

سلجوقی است . اما با توجهبه ظاهر و سبک معماری

می توان این مقبره را به دوران سلجوقیان منسوب نمود .

بقعه حضرت سلطان دارای طرح و نقشه ای مربع شکل،

پس از آن اتاقی مربع شکل قرار گرفته است .

این سکو  در حکم قبر و دارای نقوش اسلیمی و اشعاری

به رنگ قرمز می باشد .

بر فراز بنا نیز گنبدی بر روی چهار  فیلپوش قرار گرفته

و چهار زاویه آن با آجر بصورت کنگره ای آراسته شده است .

بقعه حضرت سلطان  دارای تزیینات  خشنی و مقرنس های

زیبایی است که به این مکان شکوه و زیبایی خاصی داده است .

*********************

قبرستان گبرها

قبرستان گبرها به فاصله یک صد متری شمال روستای

پالکانلو از توابع دهستان دورنگر و بخش نوخندان و در

20 کیلومتری شمال غربی درگز واقع شده است .

بنابر متون و منابع کهن پیشینه ای محوطه به قرون 6 تا 9

هجری و دورن ایلخانی بر می گردد .

در این متون از زرتشتیان و مغ ها تحت نام گبرها یاد شده است .

این گروه از زرتشتیان در زمان ایلخانان به درگز مهاجرت کرده

و در روستای جلفا ، خیرآباد مرکزی و پالکانلو مسکن گزیده اند

و احتمالاً به همین سبب مکان مزبور به قبرستان گبرها

معروف گردیده است .

این برستان بر روی تپه قرار گرفته و محوطه را در حدود 320

در 267 متر در بر گرفته است .

ارتفاع این تپه  از سطح زمینهای اطراف به طور تقریبی

ده متر می باشد که قبور در نقاط مختلف آن دیده می شود .

*********************

مشاغل سنتی و بازارهای درگز

امروزه در شهر درگز بازارهای سنتی که بر اساس

الگوی های معماری بومی بنا شده باشد ، وجود ندارد .

اما هنوز می توان در گوشه و کنار این شهر مراکز تولید

صنایع دستی و مشاغل سنتی را مشاهده کرد

که نیازهای اقتصادی برخی از مردمان این ناحیه را

برآورده می سازد .

از میان مشاغل سنتی می توان به کارگاههای بافت

زیر اندازهای نظیر گلیم  و فرش، نمد مالی ، چارق دوزی،

دوخت البسه ف خراطی، مسگری، آهنگری رنگرزی

و ... اشاره کرد .

***********************

تفرجگاه امام قنبر

تفرجگاه امام قنبر در میان ارتفاعات " الله اکبر"  و در نزدیکی

روستای داغدار واقع شده است .

این منطقه دارای چشم اندازها و مناظر طبیعی ، درختان گوناگون

بسیار و همچنین نهرها و رودخانه ای جاری است .

اما مهمترین دلیل معروفیت تفرجگاه امام قنبر وجود چشمه های

معدنی است که از اهمیت ویژه ای برخوردارند .

این چشمه ها دارای آب گرم معدنی با خواص موثر دارویی

می باشند که در فصول مختلف سال مورد استفاده

گردشگران و مردم محلی قرار می گیرد .

***********

منبع :

جاذبه های گردشگری شهرستان نیشابور

تألیف شده از

سازمان میراث فرهنگی ،

صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی

گروه تحقیق علمی  فجر

مهدیه مسجد صاحب الزمان  عج کرمان